Έρευνες: Γενική συζήτηση

Ο Εμανουέλ Μακρόν δεν έχει ανακοινώσει απαγόρευση των games στη Γαλλία, αλλά είναι ανοιχτός σε «συζητήσεις» σχετικά με τον επιστημονικό αντίκτυπο των games στους νέους.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν διευκρίνισε τις δηλώσεις του σχετικά με την απαγόρευση των games στη χώρα του, εξηγώντας ότι παρόλο που δεν έχει ακόμη τεθεί σε ισχύ απαγόρευση, δεν αντιτίθεται σε αυτήν ή σε άλλους περιορισμούς, εφόσον υπάρχει επαρκής επιστημονική έρευνα που να τους δικαιολογεί.

Ο Μακρόν χρησιμοποίησε το LinkedIn στις 7 Φεβρουαρίου για να υπερασπιστεί τον εαυτό του έναντι πιθανών επικριτών που, όπως είπε, «παρεξήγησαν» τις προθέσεις των πρόσφατων δηλώσεών του. Σύμφωνα με τη γαλλική εφημερίδα Le Monde, ο Μακρόν υποστηρίζει τη βιομηχανία των games - συνεχάρη το γαλλικό στούντιο Sandfall Interactive για το τεράστιο επίτευγμα που είναι το Clair Obscur: Expedition 33 - αλλά εξακολουθεί να θέλει να διεξαχθεί μια «σοβαρή συζήτηση» σχετικά με τις επιπτώσεις στην υγεία που μπορεί να έχει το υπερβολικό παιχνίδι στους νέους. Να θυμίσουμε ότι στη Γαλλία υπάρχουν πολλές γνωστές gaming εταιρείες,

«Οι γονείς παρατηρούν ότι ορισμένοι νέοι περνούν τις μέρες τους και μερικές φορές τις νύχτες τους παίζοντας βιντεοπαιχνίδια. Έχει επίσης αναφερθεί συχνά ότι παιχνίδια με βαθμολογία PEGI 18 παίζονται από παιδιά», έγραψε ο Μακρόν. «Αυτό είναι ένα σημαντικό ζήτημα δημόσιας υγείας, εκπαίδευσης και ευθύνης. Για τη σωματική υγεία, ιδιαίτερα τα μάτια, και την ψυχική υγεία, όταν ένας νέος δεν βγαίνει πλέον καθόλου έξω επειδή παίζει υπερβολικά, φυσικά αυτό είναι ανησυχητικό και πρέπει να το αντιμετωπίσουμε».

Οι Γαλλικές εταιρείες που φτιάχνουν games

Να θυμίσουμε ότι στη Γαλλία υπάρχουν πολλές εταιρείες που αναπτύσσουν video games, όπως η Ubisoft (Assassin's Creed, Far Cry, Rayman), η Arkane Studios (Dishonored, Prey, Deathloop), η Quantic Dream (Heavy Rain, Detroid: Become Human), η Asobo Studio (A Plague Tale), η DONTNOD (Like is Strange) και αρκετές ακόμη. Φανταστείτε τι θα συνέβαινε αν οι εταιρείες αυτές αναγκάζονταν να φύγουν από την χώρα, αφού συνεισφέρουν πολύ στη Γαλλική οικονομία.

Για να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες, ο Μακρόν ανακοίνωσε μια ομάδα εργασίας που αποτελείται από ειδικούς και το Εθνικό Ψηφιακό Συμβούλιο για να εργαστεί στην προσπάθεια επιστημονικής μέτρησης της επίδρασης που έχουν τα games στα παιδιά και τους εφήβους.

Αυτό έρχεται μετά την ομιλία του Μακρόν στο γαλλικό μέσο ενημέρωσης Brut στις 5 Φεβρουαρίου σχετικά με τον πιθανό περιορισμό των βιντεοπαιχνιδιών στη χώρα σε περίπτωση που η ομάδα εργασίας που συστήνει επανέλθει με αρκετά επιστημονικά στοιχεία που αποδεικνύουν ότι το υπερβολικό παιχνίδι έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Σε αυτή τη συνέντευξη, ανέφερε το Fortnite ως ιδιαίτερα ανησυχητικό λόγω της δημοτικότητας και της βίας του.

«Games όπου πυροβολείς τους πάντες, συμπεριλαμβανομένου του Fortnite, αυτό δεν είναι πραγματική ζωή, επειδή διαστρεβλώνει την αντίληψη της βίας», είπε ο Μακρόν. «Όταν περνάς πέντε ή έξι ώρες την ημέρα σκοτώνοντας ανθρώπους, αυτό επηρεάζει τους νέους, τους αποθαρρύνει εντελώς και μερικές φορές τους κάνει να διαπράττουν τις χειρότερες πράξεις».

Δείτε τις έρευνες Αμερικανών Ψυχολόγων που λένε ξεκάθαρα ότι τα video games δεν κάνουν τους νέους βίαιους.

Μια νέα έρευνα της Epyllion, εταιρείας συμβούλων της gaming βιομηχανίας με επικεφαλής τον venture capitalist Matthew Ball, αναλύει την κατάσταση της αγοράς και παρουσιάζει στοιχεία που δείχνουν ότι τα videogames χάνουν έδαφος στη μάχη για το ενδιαφέρον του κοινού απέναντι σε άλλες δραστηριότητες, όπως ο τζόγος, τα crypto και η online πορνογραφία.

Η έκθεση, μια εκτενής παρουσίαση 164 σελίδων, περιλαμβάνει ολόκληρη ενότητα με τίτλο «Video Games are losing the attention war in the ‘Major Market 8’». Εκεί συγκρίνεται η καταναλωτική δαπάνη πριν και μετά την πανδημία σε οκτώ μεγάλες αγορές: ΗΠΑ, Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία, Γαλλία, Καναδάς και Ιταλία. Πριν από την πανδημία, οι χώρες αυτές αντιστοιχούσαν σε πάνω από το 60% της συνολικής δαπάνης για videogames. Μετά την πανδημία, σχεδόν όλες έχουν δει μείωση στον gaming πληθυσμό. Στις ΗΠΑ, 2,5–4 ποσοστιαίες μονάδες παικτών σταμάτησαν να παίζουν, ενώ στον Καναδά περίπου ένας στους έξι παίκτες της προπανδημικής περιόδου έχει αποχωρήσει.

Πτώση δαπανών σε PC και κονσόλες

Η μείωση συμμετοχής μεταφράστηκε —σύμφωνα με την έκθεση— και σε πτώση δαπανών. Στις ΗΠΑ, οι δαπάνες για PC και κονσόλες είναι μειωμένες κατά 8% σε σχέση με το 2020/2021, δηλαδή περίπου 2,3 δισ. δολάρια. Το mobile gaming έχει επιβραδυνθεί από το 2025, αλλά παραμένει πάνω από 12% υψηλότερα σε σχέση με το 2020 και πλέον ξεπερνά σε δαπάνες τις κονσόλες.

Συνολικά, στο «Major Market 8» οι δαπάνες για κονσόλες και PC μειώθηκαν κατά 4,8 δισ. δολάρια, ενώ το mobile μειώθηκε κατά 2,3 δισ. δολάρια — παρότι πέντε από τα οκτώ markets βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα συνολικής κατανάλωσης. Μέρος αυτής της «μετακίνησης» κατευθύνεται προς πλατφόρμες όπως το Roblox, το οποίο —σύμφωνα με την έκθεση— αντιστοιχεί στο 67% της καθαρής ανάπτυξης.

Πού πηγαίνει το ενδιαφέρον (και το χρήμα);

Το τέταρτο κεφάλαιο της αναφοράς συνδέει τη μείωση με την άνοδο άλλων δραστηριοτήτων που απορροφούν χρόνο και χρήμα:

• Βίντεο στα social media (π.χ. TikTok)

• Creator pornography (π.χ. OnlyFans)

• AI assistants

• Crypto και memecoins

• Prediction markets

• Online αθλητικά στοιχήματα

• iGaming και online casinos

Στις ΗΠΑ, η ημερήσια κατανάλωση TikTok έχει αυξηθεί κατά 39 εκατ. ώρες σε σχέση με τα προ-COVID επίπεδα. Το 2025, οι Αμερικανοί καταναλωτές δαπάνησαν περίπου 5 δισ. δολάρια στο OnlyFans. Τα κρυπτονομίσματα επίσης «απορρόφησαν» προσοχή και κεφάλαια. Η πρώτη τους άνθηση συνέπεσε με το gaming boom της πανδημίας, όμως η δεύτερη —το 2025— σημειώθηκε ενώ η gaming αγορά βρισκόταν σε στασιμότητα. Την ίδια περίοδο, AI εφαρμογές για «role play, erotica και art» εκτοξεύθηκαν, με τα downloads να πλησιάζουν το 1 δισ. παγκοσμίως.

Η εκρηκτική άνοδος του online τζόγου

Τα prediction markets —όπου οι χρήστες στοιχηματίζουν σε πραγματικά γεγονότα— γνώρισαν επίσης άνθηση, με 1,5 εκατ. στοιχήματα ημερησίως στο τέταρτο τρίμηνο του 2025. Τα online αθλητικά στοιχήματα απορροφούν επίσης σημαντικά ποσά: Το 2025, οι καθαρές απώλειες στις ΗΠΑ ξεπέρασαν τα 17 δισ. δολάρια, 35 φορές πάνω από το 2019, ενώ διεθνώς, οι απώλειες αγγίζουν τα 53 δισ. δολάρια ετησίως. Το iGaming (online casinos) είναι ακόμα μεγαλύτερος παράγοντας, δηλαδή έχουν διπλάσια ανάπτυξη από τα mobile casino games, αντιστοιχούν στο 21% της συνολικής gaming δαπάνης στις ΗΠΑ, ενώ παγκοσμίως, οι παίκτες χάνουν 54 δισ. δολάρια ετησίως σε νόμιμο iGaming, ποσό που ισοδυναμεί με το 45% της παγκόσμιας gaming δαπάνης.

Συμπέρασμα

Η έκθεση συνοψίζει: «Το πρόβλημα της gaming βιομηχανίας μετά την πανδημία δεν είναι ότι οι παίκτες επιλέγουν να δουν TikTok αντί να αγοράσουν ένα AAA game ή να εγγραφούν στο OnlyFans αντί να αγοράσουν ένα PlayStation. Είναι ότι ένα βράδυ Παρασκευής, αφιερώνουν ολοένα και μεγαλύτερο μέρος του χρόνου και των χρημάτων τους αλλού».

Μια μεγάλη, μακροχρόνια μελέτη διαπίστωσε ότι η ενασχόληση με ένα video game εγκεφαλικής εκπαίδευσης μπορεί να βοηθήσει στην προστασία του εγκεφάλου από την άνοια για δεκαετίες. Οι ειδικοί χαρακτηρίζουν τα ευρήματα ως την ισχυρότερη μέχρι σήμερα ένδειξη ότι η γνωστική εκπαίδευση μπορεί να δημιουργήσει μακροχρόνιες αλλαγές στη λειτουργία του εγκεφάλου.

«Είναι πολύ εντυπωσιακό», δήλωσε η Marilyn Albert, διευθύντρια του Johns Hopkins Alzheimer’s Disease Research Center. «Δεν είναι καθόλου αυτό που θα περίμενα». Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Alzheimer’s & Dementia: Translational Research & Clinical Interventions, αποτελεί μακροχρόνια παρακολούθηση της μελέτης Advanced Cognitive Training for Independent and Vital Elderly (ACTIVE).

25% χαμηλότερος κίνδυνος μετά από 20 χρόνια

Συγκεκριμένα, οι συμμετέχοντες που ολοκλήρωσαν έως και 23 ώρες ενός ειδικού τύπου γνωστικής εκπαίδευσης, γνωστού ως speed training, μέσα σε περίοδο τριών ετών, εμφάνισαν 25% χαμηλότερο κίνδυνο να διαγνωστούν με Alzheimer’s ή άλλη μορφή άνοιας κατά τη διάρκεια 20ετούς παρακολούθησης. Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν προηγούμενα αποτελέσματα της ίδιας μελέτης, σύμφωνα με τα οποία είχε διαπιστωθεί μειωμένος κίνδυνος άνοιας σε βάθος δεκαετίας.

Η ACTIVE είναι μια μεγάλη τυχαιοποιημένη (randomized) ελεγχόμενη μελέτη που χρηματοδοτήθηκε από Υπουργεία Υγείας και περιλάμβανε σχεδόν 3.000 άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω. Οι συμμετέχοντες προέρχονταν από έξι διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές και δεν είχαν σημαντική γνωστική εξασθένηση κατά την έναρξη. Περίπου το 25% ανήκε σε μειονότητες, ενώ η πλειονότητα ήταν γυναίκες. Οι γυναίκες είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στη νόσο Alzheimer’s, καθώς εμφανίζουν άνοια σχεδόν σε διπλάσιο ποσοστό σε σχέση με τους άνδρες.

Πώς οργανώθηκε η μελέτη

Οι συμμετέχοντες στη μελέτη χωρίστηκαν σε ένα από τα τρία προγράμματα γνωστικής εκπαίδευσης: προπόνηση ταχύτητας, εκπαίδευση μνήμης ή εκπαίδευση συλλογισμού. Υπήρχε επίσης μια ομάδα ελέγχου που δεν έλαβε καμία μορφή γνωστικής εκπαίδευσης.

Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να ολοκληρώσουν έως και 10 συνεδρίες εκπαίδευσης, δύο φορές την εβδομάδα, διάρκειας 60 έως 75 λεπτών ανά συνεδρία, μέσα σε πέντε εβδομάδες. Περίπου οι μισοί από κάθε ομάδα έλαβαν επιπλέον «booster» συνεδρίες, φτάνοντας συνολικά έως και 23 ώρες εκπαίδευσης σε διάστημα τριών ετών. Οι ερευνητές παρακολούθησαν στη συνέχεια τα ιατρικά αρχεία μέσω Medicare, προκειμένου να διαπιστώσουν ποιοι συμμετέχοντες διαγνώστηκαν με άνοια στη διάρκεια της 20ετούς παρακολούθησης. Διαφορετικές μορφές άνοιας — όπως Alzheimer’s, αγγειακή άνοια και μετωποκροταφική άνοια — ομαδοποιήθηκαν σε μία ενιαία κατηγορία. Οι συμμετέχοντες που έκαναν speed training και έλαβαν τις επιπλέον συνεδρίες εμφάνισαν 25% μείωση στον κίνδυνο διάγνωσης άνοιας σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Όσοι δεν έκαναν τις επιπλέον συνεδρίες δεν παρουσίασαν όφελος.

Τι είναι το speed training

Το speed training σχεδιάστηκε ώστε να εκπαιδεύει τον εγκέφαλο να επεξεργάζεται οπτικές πληροφορίες πιο γρήγορα και με μεγαλύτερη ακρίβεια. Οι συμμετέχοντες καλούνταν να εντοπίζουν αντικείμενα στην οθόνη και να λαμβάνουν γρήγορες αποφάσεις. Η διαδικασία αυτή μοιάζει με ό,τι συμβαίνει όταν οδηγούμε, εξήγησε η Albert: όταν υπάρχουν πολλά ερεθίσματα στην περιφέρεια του οπτικού μας πεδίου, πρέπει να αποφασίσουμε τι είναι σημαντικό και τι όχι. Το πρόγραμμα που χρησιμοποιήθηκε στη μελέτη σχεδιάστηκε αρχικά από τους ψυχολόγους Karlene Ball και Daniel Roenker με χρηματοδότηση από Υπουργεία Υγείας και σήμερα είναι διαθέσιμο ως «Double Decision» μέσω της πλατφόρμας BrainHQ Double Decision.

Γιατί δεν λειτούργησαν οι άλλες μορφές εκπαίδευσης;

Η εκπαίδευση μνήμης δίδασκε στρατηγικές απομνημόνευσης λιστών λέξεων και λεπτομερειών ιστορίας, όπως η δημιουργία νοητικών εικόνων και συνειρμών. Η εκπαίδευση συλλογιστικής επικεντρωνόταν στην επίλυση προβλημάτων που ακολουθούν συγκεκριμένα μοτίβα, όπως σειρές γραμμάτων ή αριθμών. Καμία από αυτές τις δύο μορφές δεν εμφάνισε προστατευτικό αποτέλεσμα έναντι της άνοιας.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το speed training ενδέχεται να ενεργοποιεί διαφορετικά νευρωνικά δίκτυα μέσω της λεγόμενης «υποσυνείδητης μάθησης» (implicit learning), σε αντίθεση με τη «ρητή μάθηση» (explicit learning), που αφορά συνειδητή απομνημόνευση πληροφοριών. Μόλις ο εγκέφαλος «επανασυνδεθεί» για την εκτέλεση τέτοιων δεξιοτήτων, η αλλαγή μπορεί να είναι διαρκής ακόμη και χωρίς συνεχή εξάσκηση — παρόμοια με την εκμάθηση ποδηλάτου. Επιπλέον, το speed training ήταν προσαρμοστικό (adaptive), δηλαδή το επίπεδο δυσκολίας μεταβαλλόταν ανάλογα με την απόδοση του χρήστη — κάτι που δεν ίσχυε στις άλλες μορφές εκπαίδευσης.

Να ξεκινήσω κι εγώ;

Με βάση τα αποτελέσματα, οι ειδικοί δηλώνουν ότι θα το πρότειναν κυρίως σε άτομα άνω των 65 ετών, δηλαδή στην ηλικιακή ομάδα της μελέτης. Ωστόσο, δεδομένου ότι οι εγκεφαλικές αλλαγές που σχετίζονται με το Alzheimer’s μπορεί να ξεκινούν δεκαετίες πριν από τη διάγνωση, είναι πιθανό και νεότερα άτομα να ωφελούνται — αν και χρειάζονται περισσότερα δεδομένα.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι η άνοια είναι μια σύνθετη πάθηση χωρίς μία μοναδική λύση. Υπολογίζεται ότι περίπου 7 εκατομμύρια άνθρωποι στις ΗΠΑ ζουν σήμερα με Alzheimer’s, αριθμός που ενδέχεται να φτάσει σχεδόν τα 13 εκατομμύρια έως το 2050. Σύμφωνα με έκθεση του Lancet Commission το 2024, σχεδόν οι μισές περιπτώσεις άνοιας θα μπορούσαν να καθυστερήσουν ή να προληφθούν με την αντιμετώπιση συγκεκριμένων παραγόντων κινδύνου.

Μεταξύ των συστάσεων των ειδικών περιλαμβάνονται:

• Έλεγχος ακοής

• Ρύθμιση μεταβολικών παραγόντων όπως χοληστερόλη, σάκχαρο και αρτηριακή πίεση

• Διόρθωση προβλημάτων όρασης

• Τακτική άσκηση, ιδανικά σε συνδυασμό με νοητικά απαιτητικές δραστηριότητες

Επιπλέον, αυξανόμενα ερευνητικά δεδομένα υποδηλώνουν ότι ακόμη και ο εμβολιασμός κατά του έρπητα ζωστήρα μπορεί να συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης, με πρόσφατη μελέτη του 2025 στο Nature να καταγράφει 20% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας σε ορίζοντα επταετίας στους εμβολιασμένους.

Το βασικό μήνυμα των ειδικών είναι σαφές: η φροντίδα της εγκεφαλικής υγείας είναι μια μακροχρόνια επένδυση — και ακόμη και λίγες ώρες στοχευμένης γνωστικής εκπαίδευσης μπορεί να έχουν οφέλη που διαρκούν δεκαετίες.

Κάντε κλικ εδώ για να παίξετε το Double Decision.

Κάντε κλικ εδώ για να δείτε αναλυτικά την έρευνα.

Η ενασχόληση με δημιουργικές δραστηριότητες — από χορό και μουσική μέχρι ζωγραφική και video games — δεν κρατά απλώς το μυαλό σε εγρήγορση. Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications, μπορεί να συνδέεται και με πιο «νεανική» βιολογική ηλικία εγκεφάλου. Η έρευνα , με συν-συγγραφέα την Aneta Brzezicka, PhD, από το SWPS University στην Πολωνία, διαπίστωσε ότι άτομα με μακροχρόνια ενασχόληση σε δημιουργικά πεδία είχαν κατά μέσο όρο εγκεφαλική δραστηριότητα που αντιστοιχούσε σε 4 έως 7 χρόνια νεότερη ηλικία, σε σύγκριση με συνομηλίκους τους.

Τι είναι το «brain age» και πώς μετριέται;

Οι επιστήμονες ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερους από 1.400 συμμετέχοντες σε 13 χώρες, αξιοποιώντας νευροαπεικονιστικά στοιχεία και καταγραφές EEG και MEG. Χρησιμοποίησαν υπολογιστικά μοντέλα γνωστά ως “brain clocks” — αλγορίθμους που μαθαίνουν πώς αλλάζει φυσιολογικά η εγκεφαλική δραστηριότητα με την ηλικία. Έτσι μπορούν να εκτιμήσουν πόσο «γερασμένος» φαίνεται ένας εγκέφαλος σε σχέση με τη χρονολογική ηλικία του ατόμου. Η διαφορά ανάμεσα στην προβλεπόμενη και την πραγματική ηλικία ονομάζεται brain age gap. Αν ο εγκέφαλος φαίνεται νεότερος, αυτό υποδηλώνει πιο αργή βιολογική γήρανση.

Ποιοι είχαν τα πιο «νεανικά» μυαλά;

Στη μελέτη συμμετείχαν:

- Έμπειροι χορευτές tango

- Μουσικοί

- Εικαστικοί καλλιτέχνες

- Παίκτες απαιτητικών strategy video games

Και στις τέσσερις κατηγορίες, οι ειδικοί εμφάνιζαν εγκεφαλικά μοτίβα δραστηριότητας που θεωρήθηκαν 4–7 χρόνια νεότερα από άτομα ίδιας ηλικίας, φύλου και μορφωτικού επιπέδου. Οι διαφορές εντοπίστηκαν κυρίως σε μετωπο-βρεγματικά δίκτυα του εγκεφάλου, περιοχές που σχετίζονται με:

- Προσοχή

- Συντονισμό

- Σύνθετη λήψη αποφάσεων

Περιοχές δηλαδή που είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στη γήρανση.

Δεν χρειάζονται δεκαετίες – αρκούν και 30 ώρες

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ακόμη και βραχυπρόθεσμη εκπαίδευση είχε μετρήσιμα αποτελέσματα. Σε ξεχωριστό σκέλος της έρευνας, άτομα χωρίς εμπειρία σε gaming εκπαιδεύτηκαν για περίπου 30 ώρες στο StarCraft II. Μετά την ολοκλήρωση της εκπαίδευσης:

- Η εκτιμώμενη εγκεφαλική ηλικία τους μειώθηκε κατά περίπου 3 χρόνια

- Βελτιώθηκαν σε δοκιμασίες προσοχής

- Παρουσίασαν καλύτερη απόδοση στο ίδιο το παιχνίδι

Αντίθετα, η ομάδα ελέγχου δεν έδειξε αντίστοιχες αλλαγές. Το εύρημα υποδηλώνει ότι ο ενήλικος εγκέφαλος παραμένει εξαιρετικά πλαστικός — και ότι οι «brain clocks» είναι αρκετά ευαίσθητοι ώστε να ανιχνεύουν τέτοιες αλλαγές.

Γιατί η δημιουργικότητα κάνει τη διαφορά;

Οι δημιουργικές δραστηριότητες συνδυάζουν πολλαπλά ωφέλιμα στοιχεία:

- Νοητική πρόκληση

- Συναισθηματική εμπλοκή

- Κοινωνική αλληλεπίδραση

- Λεπτό κινητικό συντονισμό

Σε αντίθεση με δραστηριότητες που έχουν μία «σωστή» απάντηση (π.χ. μαθηματικά προβλήματα), η δημιουργικότητα απαιτεί αφηρημένη σκέψη και παραγωγή νέων ιδεών — ενισχύοντας γνωστικά αποθέματα (cognitive reserve) που μπορεί να λειτουργούν προστατευτικά έναντι της εγκεφαλικής γήρανσης. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η μελέτη είναι συσχετιστική — δεν αποδεικνύει αιτιότητα. Ωστόσο, τα αποτελέσματα είναι συνεπή σε διαφορετικά δημιουργικά πεδία.

Πώς να ξεκινήσεις;

Οι ειδικοί προτείνουν:

- Να επιλέξεις κάτι που πραγματικά σε ευχαριστεί

- Να ξεκινήσεις μικρά και σταδιακά

- Να το δεις ως παιχνίδι και όχι ως υποχρέωση

Και κυρίως: δεν χρειάζεται να είσαι ειδικός. Όπως σχολίασε ένας από τους νευροψυχολόγους που μίλησαν για τη μελέτη: Ακόμη κι αν το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι δαχτυλομπογιές, αυτό αρκεί. Η ουσία δεν είναι το επίπεδο δεξιοτεχνίας — είναι η προσπάθεια.

Σε μια εποχή όπου ο πληθυσμός γερνά και η άνοια αποτελεί αυξανόμενη πρόκληση για τα συστήματα υγείας, ίσως η πιο απλή «συνταγή» πρόληψης να μην βρίσκεται σε χάπι, αλλά σε ένα πινέλο, ένα μουσικό όργανο ή… ένα strategy game.