Football Manager 2009

Για πρώτη φορά 3D!
Μετά από 16 χρόνια αναμονής, έφτασε επιτέλους η ώρα για τους φίλους της Sports Interactive να δουν το πιο ρεαλιστικό manager game να παίρνει σάρκα και οστά μπροστά στα μάτια τους. Από την περιγραφή αγώνα σε κείμενο, περάσαμε στις κουκίδες κι από τις κουκίδες φτάσαμε στο σήμερα που είναι το 3D. Άξιζε άραγε αυτή η αναμονή ή μήπως καλύτερα να μέναμε παρέα με την φαντασία μας; 

Απεικόνιση αγώνα
Χρειάστηκαν τρία ολόκληρα χρόνια ανάπτυξης πάνω στη συγκεκριμένη απεικόνιση αγώνα για να βγει ένα μέτριο αποτέλεσμα, κάτι που μας προϊδεάζει ότι ίσως η Sports Interactive να μην είχε την τεχνογνωσία να δημιουργήσει κάτι καλό, άρα δικαιολογημένα φοβόταν. Το 3D περιβάλλον του Football Manager 2009 είναι λίγο καλύτερο από αυτό του Fifa Soccer Manager ’96 και αρκετά χειρότερο από το πρώτο Total Club Manager. Τα animations της κίνησης των παικτών είναι αυτοματοποιημένα. Είτε ένας ποδοσφαιριστής έχει την μπάλα στην κατοχή του, είτε τρέχει για να την διεκδικήσει, η κίνηση τρεξίματος είναι ακριβώς η ίδια, ενώ πολλές φορές μοιάζει σαν να τρέχει ενώ στέκεται στάσιμος. Ακόμα και στους πανηγυρισμούς των γκολ, τις περισσότερες φορές οι ποδοσφαιριστές αντιδρούν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Οι πέντε διαθέσιμες κάμερες δείχνουν τους παίκτες των δύο ομάδων μικροσκοπικούς στα μάτια σας. Υπάρχουν δύο οριζόντιες κάμερες, μία κάθετη και μία από το σημείο του κόρνερ. Το πιθανότερο είναι να σας βολέψει η πρώτη κάμερα που είναι ταυτόχρονα οριζόντια και κοντινή. Αν μετά απ’ όλα αυτά δείτε την 3D απεικόνιση και δεν σας αρέσει, τότε μπορείτε οποιαδήποτε στιγμή να επιστρέψετε στις κλασικές κουκίδες ή (για τους πιο ρομαντικούς) στην πατροπαράδοτη περιγραφή αγώνα. Πρακτικά όμως είναι πιο βολικό το να βλέπετε τους παίκτες σας ζωντανούς στον αγωνιστικό χώρο, έστω και με αυτή την ποιότητα γραφικών, αφού μόνο έτσι αντιλαμβάνεστε την πραγματική τους απόδοση. Όταν βλέπετε τον αγώνα full screen τότε αντί για τις αποδόσεις εμφανίζονται δύο μικρά boxes εκατέρωθεν με την φυσική κατάσταση των παικτών των δύο ομάδων που είναι πιο κοντά στη μπάλα. Ακόμη, τόσο το 2D pitch όσο και το 3D pitch διαθέτουν από φέτος μία οριζόντια μπάρα χρόνου, στην οποία σημειώνονται τα περιστατικά του αγώνα. Κάνοντας κλικ σε οποιοδήποτε σημείο της και στο λεπτό που θέλετε, σας εμφανίζεται το αντίστοιχο προγενέστερο γεγονός που επιλέξατε.

Το γήπεδο στο 3D pitch πρακτικά δεν υπάρχει! Θεωρητικά υποτίθεται ότι θα έπρεπε να έχουν σχεδιαστεί κάποιες υποτυπώδεις κερκίδες που να δείχνουν οπαδούς των δύο ομάδων, αλλά αυτό δεν κατέστη εφικτό. Αντίθετα, υπάρχουν μόνοι οι πάγκοι των προπονητών και το γήπεδο μοιάζει σαν να σταματάει στις διαφημιστικές πινακίδες. Από εκεί κι έπειτα υπάρχει ένα χάος από πολύγωνα και τίποτε άλλο. Παρατηρήσαμε ακόμη ότι υπάρχει μεγάλη στατικότητα έξω από τις γραμμές του γηπέδου. Οι παίκτες που έχουν σηκωθεί για ζέσταμα είναι πάντοτε στα ίδια ακριβώς σημεία και υπάρχουν μόνο δύο παίκτες που πηγαινοέρχονται στον πάγκο της ομάδας τους για να φανεί τέλος πάντων ότι κάτι κινείται.

Στο full screen mode (ή καλύτερα “TV Mode” όπως αποκαλείεται) υπάρχει η επιλογή Match Day Info η οποία βρίσκεται στην πάνω δεξιά πλευρά της οθόνης. Πατώντας πάνω της μπορείτε να ενεργοποιήσετε τα toolbars της επιλογής σας και να εμφανίσετε στην οθόνη παράθυρα με τα στατιστικά του αγώνα, τις αποδόσεις των παικτών, τις καιρικές συνθήκες, την αξιολόγηση του χαρακτήρα των παικτών σας (αν παίζουν με όρεξη ή όχι) και άλλα πολλά. Τα παράθυρα που ανοίγετε μπορούν να μετακινηθούν σε όποιο σημείο της οθόνης θέλετε ώστε να βλέπετε τον αγωνιστικό χώρο. Δυστυχώς το Match Day Info δεν σας επιτρέπει να κάνετε επιτόπου αλλαγές, αν και κάτι τέτοιο είναι θέμα χρόνου να προστεθεί σε μελλοντική έκδοση ή έστω στην τρέχουσα μέσω patch.

Το θετικό στις κινήσεις παικτών είναι ότι ανταποκρίνονται σωστά στις εντολές σας, εφόσον τους θέσετε αυστηρά όρια. Ξέρουν τι να κάνουν την μπάλα, αρκεί να τους το διευκρινήσετε. Στον Μπελούτσι του Ολυμπιακού για παράδειγμα θα πρέπει να δώσετε οδηγίες για να εκτελεί σπάνια Long Shots και να μην έχει Creative Freedom. Αν δεν το κάνετε τότε θα τον δείτε να σουτάρει διαρκώς έξω από την εστία. Το A.I. ανταπόκρισης εντολών είναι πολύ καλό, με εξαίρεση κάποια μικροπροβληματάκια όπως αυτό του τεχνητού οφ-σάιντ που είναι άλλωστε και αιώνιος πονοκέφαλος. Την σημαντικότερη καινοτομία σας την κρατήσαμε για το τέλος. Τα ratings των παικτών σας από φέτος συμβολίζονται με δεκαδικό αριθμό! Στην πράξη θα διαπιστώσετε ότι το 6,1 απόδοσης σε έναν παίκτη έχει αρκετή διαφορά από το 6,9 κι αυτό θα σας ωφελήσει σημαντικά στο να αποφασίσετε σωστά τις αλλαγές σας.

Στον ήχο η κατάσταση χειροτερεύει. Η τηλεοπτική προβολή ενός ποδοσφαιρικού αγώνα όφειλε να έχει τουλάχιστον περισσότερα ακούσματα ώστε να φαντάζει ρεαλιστική. Ούτε αυτό κατέστη εφικτό και οι ήχοι περιορίζονται σε 2-3 κλωτσίδια μπάλας (ετεροχρονισμένα παρακαλώ!) και έναν ήχο δοκαριού. Οι φίλαθλοι είναι τόσο πεσμένοι και μη εκδηλωτικοί που δίνουν την αίσθηση ότι ήρθαν στο γήπεδο για να δουν φιλικό αγώνα άλλης ομάδας και όχι την ίδια τους την ομάδα. Τέλος, οι ιαχές του κοινού ακούγονται ανά διαστήματα. Άλλες φορές σιωπαίνουν κι άλλες σας ξαφνιάζουν.

Gameplay
Ακολουθώντας την γνωστή τακτική των τελευταίων ετών, η Sports Interactive μας δίνει τις καινοτομίες της με το σταγονόμετρο. Το περιβάλλον αλλάζει προς το καλύτερο και πλέον τα fonts είναι πιο ευδιάκριτα ενώ το skin που χρησιμοποιείται δίνει στα μενού μία αίσθηση ελαφρώς πιο…3D. Στο προφίλ σας μπορείτε από φέτος να εισάγετε και δική σας φωτογραφία με ένα απλό Browse μέσα από το παιχνίδι και χωρίς περιττές διαδικασίες, Το βασικό μενού προπονητή έχει υποστεί κάποιες αλλαγές και πλέον το drop-down menu χωρίζεται σε υπομενού. Για οτιδήποτε κι αν επιλέξετε, από το squad της ομάδας σας μέχρι τις τακτικές, θα πρέπει να ανοίξετε πάντοτε κι ένα δεύτερο μενού. Αυτό ίσως είναι περιττό και σας καθυστερήσει αρκετά. Ευτυχώς που υπάρχουν και τα εικονίδια (shortcuts) με τα οποία θα πρέπει να εξοικειωθείτε για να κάνετε την δουλειά σας πιο γρήγορα. Η SI όφειλε να τοποθετήσει κι ένα shortcut για τις τακτικές, μιας και είναι μία από τις πιο πολυσύχναστες επιλογές του παιχνιδιού.

Ένα bug το οποίο μας προβλημάτισε στις πρώτες beta εκδόσεις αλλά τελικά διορθώθηκε, είναι η πληκτρολόγηση κειμένου. Στο ξεκίνημα του παιχνιδιού ενδέχεται πληκτρολογώντας ένα όνομα στην αναζήτηση να δείτε τα γράμματα να πατιούνται…διπλά. Πιθανότατα αυτό το πρόβλημα θα προέκυψε από την engine, την οποία η Sports Interactive έκανε να τρέχει πιο γρήγορα. Το μικρό αυτό προβληματάκι ευτυχώς επιλύεται μετά από λίγη ώρα παιχνιδιού και ίσως να εξαλειφθεί τελείως με την χρήση κάποιου μελλοντικού patch.

Τα καλά για εμάς είναι ότι ελληνικό πρωτάθλημα στο Football Manager 2009 έχει γίνει πιο ρεαλιστικό. Tα δεδομένα παικτών έχουν πιο σωστά στατιστικά και abilities. Ο Νίνης για παράδειγμα έχει -9 potential ability. Το ίδιο ισχύει και για τον Κυριάκο Παπαδόπουλο (για να μην παραπονιούνται οι Ολυμπιακοί). Αντίστοιχα, ο Μπελούτσι και ο Ντιόγκο έχουν από 170 potential ability ο καθένας (αν κι εδώ το Current είναι 145 για τον Μπελούτσι και 140 για τον Ντιόγκο) και ο Γκαλέτι έχει potential ability 165. Στην ΑΕΚ ξεχωρίζει η μορφή του FM, ο Sebastian Saja και ο Ignacio Scocco. Έκαστος έχει 155 potential ability. Πολλά είναι και τα ταλέντα με -8 potential ability, όπως για παράδειγμα ο Παυλής. Φέτος είναι η πρώτη φορά που μπορούμε να πούμε με σιγουριά ότι οι ελληνικές ομάδες εκπροσωπούνται πιο σωστά στο Football Manager και οι ξένοι χρήστες σίγουρα θα σκεφτούν να προσθέσουν παίκτες της χώρας μας στην shortlist τους. Στα μπάτζετ, ως προπονητής Ολυμπιακού θα λάβετε 4 εκατομμύρια ευρώ, ως προπονητής Παναθηναϊκού 6 εκατομμύρια ευρώ (λόγω αύξησης μετοχικού κεφαλαίου) και ως προπονητής της ΑΕΚ μέχρι 3 εκατομμύρια ευρώ. Στις υπόλοιπες ομάδες τα μπάτζετ είναι εξαιρετικά χαμηλά, κυρίως λόγω των χρεών. Ο ΠΑΟΚ για παράδειγμα έχει 500.000-700.000 ευρώ μπάτζετ.

Η database του παιχνιδιού περιλαμβάνει συνολικά 350.000 παίκτες και staff, καθώς και περισσότερες από 5.000 ομάδες. Τα κλασικά πουλέν που τυχόν αγοράζατε πέρυσι έχουν ακριβύνει αρκετά κι αυτό είναι απόλυτα λογικό. Ο wonderkid Pablo Piatti για παράδειγμα δεν αποκτάται με 250.000 ευρώ αλλά θέλει αρκετά εκατομμύρια ευρώ για να έρθει. Απ’ την άλλη, οι φωτογραφίες ποδοσφαιριστών δεν είναι όσες περιμέναμε. Το ισπανικό πρωτάθλημα έχει πληθώρα φωτογραφιών ενώ όλα τα υπόλοιπα πρωταθλήματα φυτοζωούν, με εξαίρεση φυσικά κάποιους γνωστούς παίκτες μεγάλων ομάδων, όπως είναι ο Ronaldinho και ο Kaka της Milan. Στο μέλλον θα πρέπει το συγκεκριμένο θέμα να ληφθεί σοβαρά υπόψη, όχι μόνο γιατί υπάρχουν ακόμη χρήστες χωρίς σύνδεση στο Internet αλλά γιατί οι περισσότεροι ταλαιπωρούνται κάθε φορά στο θέμα της εγκατάστασης των facepacks των βασικών πρωταθλημάτων του παιχνιδιού.

Η προπόνηση και οι τακτικές δεν έχουν υποστεί κάποιες μεταβολές. Ξεχωρίσαμε μόνο δύο μικρές αλλαγές στην οθόνη των τακτικών, μία θετική και μία αρνητική. Η θετική είναι ότι κάθε παίκτης έχει ένα “φωτάκι” το οποίο ανάβει πράσινο όταν τον τοποθετείτε σε φυσική θέση που μπορεί να αγωνιστεί, πορτοκαλί όταν βρίσκεται σε θέση που δεν μπορεί να παίξει τόσο καλά και κόκκινο όταν δεν μπορεί να αποδώσει στη συγκεκριμένη θέση. Η αρνητική αλλαγή των τακτικών είναι ότι δεν μπορείτε να ορίσετε τις κινήσεις των παικτών σας με βελάκια. Υπάρχουν μόνο βελάκια για μικρή κίνηση προς τα εμπρός και μικρή κίνηση προς τα πίσω. Τα στόπερ σε κάθε σύστημα είναι by default με βελάκι προς τα πίσω ώστε να μην προωθούνται και αφήνουν την εστία της ομάδας τους εκτεθειμένη.

Οι ανά τον κόσμο προπονητές της εξέδρας την είδανε για πρώτη φορά 3D…αλλά χωρίς την εξέδρα!

Το scouting και η αναζήτηση παικτών δεν αλλάζουν και παρουσιάζονται αυτούσια με πέρυσι. Υπάρχει μόνο μία νέα οθόνη με transfer rumors, η οποία θα σας αφήσει παγερά αδιάφορους. Αυτό που τροποποιήθηκε ουσιαστικά στην engine είναι οι αγοραπωλησίες παικτών. Οι παίκτες μεταγράφονται πιο εύκολα, από και προς την ομάδα σας. Μπορείτε δηλαδή να πουλήσετε τα σαπάκια που δεν χρειάζεστε με μεγαλύτερη ευκολία, έστω και με μηδέν ευρώ. Κάποτε ο Galinovic δεν έφευγε ούτε με 0 ευρώ. Φέτος φεύγει ακόμα και με τριάμιση εκατομμύρια ευρώ σε αρκετά κορόιδα που θα σας χτυπήσουν την πόρτα αν τον “σπρώξετε” κατάλληλα. Μιας κι αναφερθήκαμε σε goalkeeper, δεν θα πρέπει να παραλείψουμε να αναφέρουμε πως τα στατιστικά τερματοφυλάκων έχουν αυξηθεί κι από φέτος περιλαμβάνουν και τα First Touch, Free Kick Taking και Penalty Taking. Κλείνοντας το θέμα των μεταγραφών, θα πρέπει να επισημάνουμε ότι οι ελεύθεροι παίκτες έρχονται ακόμα πιο εύκολα, ενώ οι ελεύθεροι γυμναστές εξακολουθούν ακόμη να έχουν πρόβλημα με ομάδες χαμηλού reputation όπως είναι (δυστυχώς) οι ελληνικές.

Οι συνεντεύξεις τύπου στα media
Πέρα από τις απλές ερωτήσεις δημοσιογράφων για τα παιχνίδια της ομάδας σας ή τις μεταγραφικές φήμες, η επικοινωνία σας με τα media αρχίζει από φέτος να διευρύνεται ακόμη περισσότερο με τα press conferences. Οι συνεντεύξεις τύπου δίνονται σε σημαντικά γεγονότα, όπως για παράδειγμα η επίσημη παρουσίασή σας στην ομάδα ή τα ευρωπαϊκά παιχνίδια. Σε κάθε συνέντευξη τύπου σας εμφανίζεται ένας συγκεκριμένος αριθμός δημοσιογράφων. Όταν ένας δημοσιογράφος σας απευθύνει ερώτηση τότε εμφανίζεται το όνομά του και το μέσο που εκπροσωπεί. Φυσικά μην περιμένετε να δείτε πραγματικά ονόματα δημοσιογράφων, τουλάχιστον όχι σε αυτό το στάδιο.

Οι ερωτήσεις που σας γίνονται είναι καθαρά επίκαιρες και σας αφορούν άμεσα. Για παράδειγμα αν είστε οπαδός της ΑΕΚ και αναλάβετε τον Παναθηναϊκό τότε θα υπάρξει και η ανάλογη ερώτηση του πως περιμένετε να σας δεχτούν οι οπαδοί. Κατά καιρούς θα σας γίνονται ερωτήσεις για το πως σκοπεύετε να αγωνιστείτε, τι μεταγραφές θέλετε να κάνετε, τι πίστεύετε για το επόμενο παιχνίδι κτλ. Κάθε απάντησή σας θα κρίνει και το τελικό συμπέρασμα που θα αποκομίσει ο κόσμος για τον χαρακτήρα σας. Όλα αυτά θα επηρεάσουν ελαφρώς την γνώμη της διοίκησης και των οπαδών, όχι όμως σε τόσο μεγάλο βαθμό, αφού αν κερδίζει η ομάδα τότε κανείς δεν μπορεί να σας “κουνήσει”. Κατά την διάρκεια της συνέντευξης μπορείτε αν θέλετε να αρνηθείτε να σχολιάσετε μία ερώτηση ή να το παίξετε Μαλεζάνι και να σηκωθείτε να φύγετε από την αίθουσα όπως είστε, δείχνοντας θιγμένος και τερματίζοντας πρόωρα την συνέντευξη τύπου. Πέρα από τις συνεντεύξεις τύπου θα σας γίνονται και μεμονωμένες ερωτήσεις για μεταγραφικές φήμες παικτών τους οποίους ούτε καν έχετε στη shortlist, οπότε και εκεί θα καλείστε να δώσετε –αν θέλετε- μία απάντηση.

FM Handheld 2009
Το μικρό αδερφάκι του Football Manager πανηγυρίζει το 2D pitch το οποίο εισάγεται για πρώτη φορά στη φορητή έκδοση του παιχνιδιού. Στα πρωταθλήματα έχουμε τις γνωστές 10 χώρες, δηλαδή Αυστραλία, Βέλγιο, Αγγλία, Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Ιταλία, Πορτογαλία, Σκωτία και Ισπανία. Κατά την εκκίνηση μπορείτε να επιλέξετε τέσσερις από αυτές, καθώς και τις ενεργές κατηγορίες κάθε χώρας που θα φορτωθούν.

Στο καινούργιο FM Handheld βελτιώθηκε σημαντικά ο χρόνος φόρτωσης του παιχνιδιού. Από εκεί και πέρα δεν υπάρχουν σημαντικές αλλαγές στο gameplay. Παρατηρήσαμε μόνο κάποιες μεταβολές στην απεικόνιση αγώνα, λόγω της εισόδου στο 2D pitch και κάποιες βελτιώσεις σε ορισμένους τομείς που είχαν ήδη προηγηθεί πό την έκδοση για PC. Κατά τα άλλα, τα γνωστά προβλήματα δυσκολίας χρήστης του παιχνιδιού παραμένουν και για να κάνετε τις μεταγραφές των παικτών που θέλετε (όσων τέλος πάντων υπάρχουν) θα σας βγει η πίστη.

Επίλογος
Μετά από πολλές εκκλήσεις χρηστών, το FM 2009 έγινε τρισδιάστατο. Με την συγκεκριμένη όμως απεικόνιση και την μη εξέλιξή του στους περισσότερους τομείς, δημιούργησε παράλληλα και πολλά ερωτηματικά. Άξιζε τελικά ο χρόνος που περιμέναμε; Αν δεν υπήρχε το 3D θα βλέπαμε το κάτι παραπάνω στο gameplay; Δύσκολη η απάντηση γιατί εδώ που έχει φτάσει το Football Manager είναι λίγα και ψαγμένα τα πράγματα που μπορούν να προστεθούν. Αυτό όμως που σίγουρα πρέπει να βελτιωθεί απαραίτητα είναι η μηχανή γραφικών του παιχνιδιού.

Θετικά:
- Για πρώτη φορά υπάρχει 3D απεικόνιση
- Οι συνεντεύξεις τύπου
- Οι παίκτες έχουν ακριβέστερες αποδόσεις και μεταπωλούνται πιο εύκολα
- Το 3D σας βοηθά να αναλύσετε καλύτερα το πως αποδιδουν οι παίκτες σας

Αρνητικά:
- Η 3D απεικόνιση έχει γραφικά προηγούμενης δεκαετίας
- Μετριότατος ήχος
- Καμία αλλαγή σε τακτικές και προπόνηση

Βαθμολογία
Γραφικά: 6
Ήχος: 4
Gameplay: 9.5
Αντοχή: 10
Γενικά: 8.7

Από τα μπετά μέχρι τα μεγάλα σαλόνια, φέτος είναι η χρονιά στην οποία μπορείτε να δείτε τους παικταράδες σας στον αγωνιστικό χώρο και να τους χαρείτε.

Μάνος Γρυπάρης