Συνελήφθη ο...Γέροντας Παστίτσιος!

Ο ιδιοκτήτης της σελίδας στο Facebook συννελήφθη και παραπέμπεται σε δίκη. Δείτε την πρώτη του συνέντευξη. [UPDATE 3]

[Αρχική δημοσίευση 24/5] Μία σατιρική σελίδα στο Facebook με τίτλο "Γέροντας Παστίτσιος" που είχε συγκεντρώσει 8.000 Likes στο Facebook, έκλεισε μέσα στο Σαββατοκύριακο καθώς την Παρασκευή συνελήφθη ο δημιουργός της.

Οι ελληνικές σελίδες του Facebook με παρόμοια θεματολογία είναι ήδη εκατοντάδες μέχρι σήμερα, καθώς στο στόχαστρο της σάτιρας των χρηστών έχουν μπει γνωστοί ποδοσφαιριστές, πολιτικοί, τραγουδιστές και γενικά κάθε είδους επώνυμοι. Αυτό βέβαια που δεν περίμενε κανένας ήταν το να θεωρηθεί πλέον η "σάτιρα" ως "έγκλημα". Στην περίπτωση αυτή όμως, έχουμε να κάνουμε με έναν έλληνα μοναχό, τον Γέροντα Παϊσιο.

Αιτία για την σύλληψη του 27χρονου ήταν το ερώτημα που κατέθεσε ο βουλευτής της Χρυσής Αυγής Χρήστος Παππάς προς τους υπουργούς Παιδείας και Δημόσιας Τάξης, οι οποίοι έπραξαν τα δέοντα. 

Το κείμενο του ερωτήματος

ΘΕΜΑ: «ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΑΪΣΙΟΥ ΑΠΟ ΧΡΗΣΤΗ TOY FACEBOOK»

Στην ιστοσελίδα έχει δημιουργηθεί προφίλ με την ονομασία “ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΠΑΣΤΙΤΣΙΟΣ/ELDER PASTITSIOS”, όπου ο χρήστης υβρίζει, ειρωνεύεται και προσπαθεί να εξευτελίσει την ιερή μορφή της Ελληνορθοδοξίας, τον Γέροντα Παΐσιο. Ενδεικτικά αναφέρονται αναρτήσεις όπως «Γέρων Παστίτσιος ο Πατσαφαρίτης», «το νέο θαύμα-τρολιά του Γέροντα στις Σέρρες», καθώς και πολλές προκλητικές και ανάρμοστες φωτογραφίες.

Ερωτώνται οι κ. Υπουργοί :
1) Έχουν ενημερωθεί σχετικά με την προβολή της εν λόγω ιστοσελίδας στο διαδίκτυο;
2) Θα προβούν άμεσα στις απαραίτητες ενέργειες μέσω της υπηρεσίας δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος για την άμεση αφαίρεση του συγκεκριμένου προφίλ από το διαδίκτυο; Ή μήπως θα συνεχίσουν να κωφεύουν και να ανέχονται τον επονείδιστο αυτό εμπαιγμό του Γέροντα Παΐσιου, όπως ανέχονται την ύπαρξη της ιστοσελίδας του αντιεξουσιαστικού χώρου athens.indymedia.org μέσω της οποίας διαπράττονται επανειλημμένα τα αδικήματα της εξύβρισης, της συκοφαντικής δυσφήμισης, της απειλής και άλλες παράνομες πράξεις;

Αθήνα, 18/09/2012

Ο Ερωτών Βουλευτής
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΠΠΑΣ
Βουλευτής ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ
ΛΑΪΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ - ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ»

Η σύλληψη
Ο 27χρονος δημιουργός της σελίδας αναρτούσε σατιρικές εικόνες με τον Γέροντα Παϊσιο ή τροποποιημένα αποσπάσματα από τα λεγόμενά του. Το trolling ανάμεσα σε οπαδούς της σελίδας και αναγνώστες που έπαιρναν πιο σοβαρά το θέμα θρησκείας ήταν ασταμάτητο σε καθημερινή βάση. Αρκετοί μάλιστα απ' τους τελευταίους προχώρησαν και σε καταγγελίες.

Από την αστυνομική ψηφιακή έρευνα που πραγματοποιήθηκε, εντοπίστηκαν τα log files του διαχειριστή της σελίδας και την Παρασκευή το πρωί, κλιμάκιο της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος πραγματοποίησε νομότυπη έρευνα, παρουσία Εισαγγελικού λειτουργού, στο σπίτι του 27χρονου στα Ψαχνά Ευβοίας.

Στο σπίτι του βρέθηκε και κατασχέθηκε ένα laptop, το οποίο αποδείκνυε ότι όντως ήταν ο ίδιος διαχειριστής της σελίδας «Γέροντας Παστίτσιος» και ως εκ τούτου ο νεαρός συνελήφθη. Με τη δικογραφία που σχηματίστηκε σε βάρος του οδηγήθηκε στην Εισαγγελεία Πρωτοδικών Αθηνών.

Οι αντιδράσεις
Η αντίδραση των οπαδών της σελίδας ήταν άμεση, καθώς στο Facebook αναρτήθηκε μια νέα page με τίτλο Αναστημένος Γέροντας Παστίτσιος η οποία μέσα στο σαββατοκύριακο συγκέντρωσε πάνω από 1.000 Likes. Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η ανταπόκριση μίας ακόμη σελίδας που έχει ανοίξει τις τελευταίες εβδομάδες, με τίτλο Γέροντας Παπίσιος, καθώς εκεί τα Likes ανέρχονται σε 3000.

Το αν η σάτιρα απαγορεύεται ή όχι στην περίπτωση της θρησκείας είναι κάτι που δεν διευκρινίζεται ξεκάθαρα από το Σύνταγμα. Ο ποινικός κώδικας στο Άρθρο 199 αναφέρει: "Όποιος δημόσια και κακόβουλα καθυβρίζει με οποιονδήποτε τρόπο την Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία του Χριστού ή άλλη θρησκεία ανεκτή στην Ελλάδα τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών." και στο Άρθρο 142 συνεχιζει: "Όποιος δημοσιεύει βιβλίο, φυλλάδιο, άρθρο ή επιστολή σε εφημερίδα ή περιοδικό, το οποίο εκλαμβάνεται από τάξη προσώπων ως δημόσια ύβριση της θρησκείας τους, με σκοπό να εξευτελίσει αυτή τη θρησκεία ή να σκανδαλίσει ή να εξυβρίσει αυτούς που πρεσβεύουν αυτή τη θρησκεία, είναι ένοχος πλημμελήματος". Άραγε η σάτιρα θεωρείται "εξύβριση"; Γιατί στην περίπτωση αυτή θα έπρεπε να συλληφθούν όλοι όσοι σατιρίζουν.

Την υπόθεση θα κληθούν πλέον να επιλύσουν τα αρμόδια δικαστήρια. 

[UPDATE] Με αφορμή τα γεγονότα που τρέχουν, άμεση ήταν η απάντηση του νομικού Βασίλη Σωτηρόπουλου, ο οποίος στο blog του αναφέρει:

"Διαβάζοντας τo σχετικό δελτίο τύπου της Αστυνομίας διαπιστώνει κανείς ότι δεν γίνεται αναφορά σε άρση του απορρήτου. Η άρση του απορρήτου που προβλέπεται από τον Ν.2225/1994 (όπως τροποποιήθηκε και ισχύει) είναι η συνταγματικά προβλεπόμενη διαδικασία για τον περιορισμό του απορρήτου των επικοινωνιών, αλλά σύμφωνα με το άρθρο 19 του Συντάγματος αφορά "ιδιαιτέρως σοβαρά εγκλήματα". O συγκεκριμένος καθορισμός των ιδιαιτέρως σοβαρών εγκλημάτων προσδιορίζεται από τον κοινό νομοθέτη, ο οποίος σεβόμενος το γράμμα και το πνεύμα του Συντάγματος περιέλαβε στον σχετικό κατάλογο μόνο ορισμένα σοβαρά κακουργήματα.

Τα αδικήματα της κακόβουλης βλασφημίας και της εξύβρισης νεκρού είναι πλημμελήματα, επομένως δεν περιλαμβάνονται στον κατάλογο των εγκλημάτων για τα οποία επιτρέπεται η άρση του απορρήτου. Σημειωτέον ότι επειδή το απόρρητο των επικοινωνιών είναι συνταγματικό δικαίωμα, ο συνταγματικός νομοθέτης έχει ορίσει τις δικαστικές αρχές ως αρμόδιες για να διατάξουν την σχετική άρση.

Ωστόσο, ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου το 2009 γνωμοδότησε ότι στο Διαδίκτυο "δεν υπάρχει απόρρητο" ως προς τα δημοσιεύματα. Με την λογική ότι η δημοσίευση συνιστά εξ ορισμού παραίτηση του ατόμου από τα δικαιώματα της ιδιωτικότητας. Πρόκειται περί μιας απολύτως αβάσιμης ερμηνείας: άλλο είναι το μέρος που ο χρήστης θέλει να δημοσιεύσει κι άλλο το μέρος των προσωπικών δεδομένων του που χρησιμοποιούνται για την ολοκλήρωση της διαδικτυακής ανάρτησης και από τα οποία μπορει να προκύψει η σχετική ταυτοποίηση. Ο χρήστης που δημοσιεύει με ψευδώνυμο επιθυμεί την δημοσιότητα μόνο ενός μέρους του περιεχομένου, ενώ ουδέποτε παραιτήθηκε φυσικά από το απόρρητο των traffic data που μπορούν να οδηγήσουν στην αποκάλυψη της ταυτότητάς του.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση όμως, διαβάζουμε στο δελτίο τύπου της Αστυνομίας ότι:

"Από την αστυνομική ψηφιακή έρευνα, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο διενέργειας προκαταρκτικής εξέτασης, διακριβώθηκαν τα αρχεία καταγραφής ( logfiles ) και τα ηλεκτρονικά ίχνη του διαχειριστή - χρήστη της επίμαχης σελίδας.
Στη συνέχεια, την Παρασκευή (21-09-2012) το πρωί, κλιμάκιο εξειδικευμένων Αξιωματικών της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος πραγματοποίησε νομότυπη έρευνα, παρουσία Εισαγγελικού λειτουργού, στο σπίτι του 27χρονου στα Ψαχνά Ευβοίας."

Επομένως, εδώ έχουμε δύο στάδια: Το πρώτο στάδιο αφορά τον ψηφιακό εντοπισμό των ιχνών. Από το δελτίο τύπου δεν προκύπτει ότι υπάρχει δικαστική διάταξη για άρση του απορρήτου, οπότε προφανώς η αστυνομική έρευνα έγινε με βάση την γνωμοδότηση Σανιδά. Υπάρχει όμως ένα κενό στην πληροφόρησή μας: τα ηλεκτρονικά ίχνη του χρήστη βρίσκονται στην κατοχή της Facebook. Η Facebook δεν παραδίδει τέτοια στοιχεία στις αστυνομικές υπηρεσίες εάν δεν προηγηθεί δικαστική διαδικασία στην δικαιοδοσία της έδρας της. Εξάλλου, ούτε η ανακοίνωση της αστυνομίας αναφέρει ότι έγινε τέτοιο "διάβημα" (όπως είχε γίνει με την υπόθεση του twitter για τον σατιρικό λογαριασμό του "ΚΚΕ"). Επομένως, για τον ψηφιακό εντοπισμό των ιχνών του χρήστη, είτε διασταυρώθηκαν στοιχεία που με αμέλεια του χρήστη είχαν κυκλοφορήσει σε δημοσιότητα, είτε ο λογαριασμός του χρήστη στο facebook παγιδεύθηκε με κάποια αστυνομική μέθοδο "ψαρέματος", όπως είναι, για παράδειγμα, η αποστολή e-mail με κατασκοπευτικό λογισμικό. Πάντως μέχρι πρόσφατα όταν κάποιος πολίτης κατήγγειλε περιστατικό εξύβρισης ή άλλων τέτοιων αδικημάτων στη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, η απάντηση ήταν σταθερά ότι το Facebook δεν δίνει στοιχεία στα σχετικά διαβήματα. Και δεν γνωρίζω να έχει αλλάξει αυτή η πολιτική.

Στο δεύτερο στάδιο, έχουμε κατ' οίκον έρευνα παρουσία εισαγγελικού λειτουργού, προφανώς για να συλληφθεί ο χρήστης επ' αυτοφώρο. Η διαδικασία αυτή ακολουθείται συνήθως όταν υπάρχουν μεν κάποιες πληροφορίες για διαδικτυακό αδίκημα, αλλά δεν υπάρχει πλήρης βεβαιότητα για την ταυτότητα του δράστη, ώστε να ακολουθηθεί η κλασική διαδικασία της υποβολής μηνύσεως. Είναι χαρακτηριστικό ότι το δελτίο τύπου ως προς την κατ' οίκον έρευνα περιλαμβάνει τον όρο "νομότυπη". Κάτι που παραλείπεται στην περιγραφή του σταδίου έρευνας των ψηφιακών ιχνών.

[UPDATE 2] Τη διαφωνία του με τη δίωξη του 27χρονου εξέφρασε ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Ανθιμος, μιλώντας στο ραδιόφωνο του Alpha 9.89. ''Δε συμφωνώ με τη δίωξή του, καλύτερα να τον αφήσουν. Δεν μπορεί κανένας να ιδιοποιηθεί την πίστη'', ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σήμερα λίγο μετά το μεσημέρι, ο νεαρός παραπέμφθηκε σε τακτική δίκη με την κατηγορία της "κακόβουλης βλασφημίας και καθύβρισης θρησκευμάτων, μέσω του Facebook".

Το GameWorld επικοινώνησε με τον δικηγορικό σύλλογο Αθηνών για το θέμα του αν είναι ποινικό αδίκημα η σάτιρα του 27χρονου. Η απάντηση που λάβαμε ήταν "Μόνο αν ληφθεί ως εξύβριση, όπως δηλώνει το κατηγορητήριο. Σε κάθε περίπτωση η σύλληψη είναι ολίγον παρατραβηγμένη καθώς κανένα πλημμέλημα δεν μπορεί να δικαστεί με τη διαδικασία του κατεπείγοντως. Αυτό συμβαίνει μόνο στα κακουργήματα".

[UPDATE 3, 27/9] Το Hot Doc πήρε συνέντευξη από τον "Γέροντα Παστίτσιο". Δείτε την.

{youtube}ZpTwuJpehAE|400|300{/youtube}