Η εκδίκηση των gamers

Όταν οι users παίρνουν τις βαθμολογίες στα χέρια τους.

Πριν από λίγο καιρό είχα αναφερθεί εκτενώς στις βαθμολογίες των reviewers οι οποίες έχουν ξεφύγει. Σήμερα θα αναλύσω ένα ακόμη μεγάλο θέμα που έχει να κάνει με τις βαθμολογίες που βάζετε στα reviews.

Τα παλιά χρόνια και συγκεκριμένα την δεκαετία του '80 όταν το gaming άρχισε να μπαίνει σε όλα τα σπίτια, η ενημέρωση γινόταν μέσω των περιοδικών. Οι αναγνώστες διάβαζαν τις κριτικές κι έβγαζαν συμπεράσματα από τις βαθμολογίες του εκάστοτε συντάκτη. Τότε δεν υπήρχαν τα emails αλλά τα γράμματα μέσω ταχυδρομείου, συνεπώς δεν υπήρχε και η δυνατότητα δημοσίευσης βαθμολογίας χρηστών μαζί με κάθε review. Τα όποια γκάλοπ δημοσιεύονταν, έμπαιναν συνήθως στη διαδικασία να βάλουν τους αναγνώστες να ψηφίσουν για το καλύτερο παιχνίδι του μήνα, της χρονιάς (πιο συνηθισμένο) κ.ο.κ.

Με την έλευση του Internet, είχαμε το μεγάλο "μπαμ", αρχικά με την ίδρυση του Gamespot τον Μάιο του '96 απ' την CBS Interactive και στη συνέχεια με το IGN της News Corporation τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους. Τα δύο αυτά sites έγιναν πόλος έλξης για τους αναγνώστες, οι οποίοι αναζητούσαν διαρκώς βαθμολογίες για παλιά και νέα games, ενώ μπορούσαν να βαθμολογήσουν και οι ίδιοι, διαμορφώνοντας έτσι ένα user score. Η ανάγκη για ένα site το οποίο θα συγκέντρωνε τις βαθμολογίες των υπολοίπων game sites ήταν επιτακτική. Έτσι, το 2000 λανσάρεται το gamerankings και το 2001 το Metacritic, αμφότερα ιδιοκτησίας της CBS Interactive.


Τα user scores, όπως και τα comments, άρχισαν να παίρνουν φωτιά και κάπου εκεί οι reviewers κατάλαβαν ότι δεν είναι μόνοι σε αυτό τον πλανήτη. Κατ' επέκταση, στα περισσότερα reviews τα user scores δεν συμφωνούν με τον συντάκτη. Στην Ελλάδα όπου τα game sites ξεκίνησαν τα πρώτα τους βήματα πριν από περίπου 10 χρόνια, τα user scores άργησαν να μπουν στο κόλπο, όμως όταν μπήκαν έδωσαν ένα σαφέστατο στίγμα του ποια reviews διακατέχονται από επιείκεια, ποια είναι όσο το δυνατόν πιο αντικειμενικά και ποια είναι αυστηρά. Πολλοί είναι εκείνοι οι οποίοι κοιτούν πρωτίστως το user score παρά το review, το οποίο στο κάτω κάτω είναι άποψη ενός και μόνο συντάκτη και μάλιστα "υποκειμενική" που προσπαθεί όσο το δυνατόν καλύτερα να δείχνει ως "αντικειμενική" (από όσους το προσπαθούν τέλος πάντων και βάζουν την κοινή γνώμη πάνω από τα γούστα τους. Και λίγοι συντάκτες το κάνουν δυστυχώς).

Αυτή η αλληλεπίδραση των αναγνωστών με τους συντάκτες, αλλά και των αναγνωστών μεταξύ τους είναι πολύ σημαντική για να καταλάβει ένας ουδέτερος αναγνώστης πως μπορεί να είναι κάποιο video game πριν το αγοράσει. Όλα αυτά πάντα εφόσον δεν υπάρχει demo ή trial έκδοση για να πάρει μια γεύση ή -στη χειρότερη περίπτωση- αν δεν του δίνεται η δυνατότητα ενοικίασης του παιχνιδιού από κάποιο φίλο ή ένα video club. Λεφτά...δεν υπάρχουν στις μέρες μας και πολλοί gamers κρέμονται συχνά από τα χείλη μας ή από τα σχόλια άλλων αναγνωστών ώστε να αποφασίσουν πως θα κατανείμουν το μπάτζετ τους και αν τελικά θα αγοράσουν ένα game ή όχι.

Πως κρίνουν οι αναγνώστες
Αν θα μπορούσαμε να σας κατατάξουμε σε κατηγορίες, χωρίς να κινδυνεύουμε να παρεξηγηθούμε, θα καταλήγαμε στις εξής:
α)Fans: Βάζουν υπερβολικά υψηλή βαθμολογία σε ένα παιχνίδι που τους ευχαρίστησε. Με απλά λόγια 10/10.
β)Αντικειμενικοί: Κρίνουν σφαιρικά ένα video game, το συγκρίνουν με άλλα αντίστοιχα του είδους και προσπαθούν να βάλουν μία όσο το δυνατόν πιο αντικειμενική βαθμολογία.
γ)Αυστηροί: Συνήθως έχουν πάνω από 10-12 χρόνια gaming στην πλάτη τους κι έχουν μάθει να κρίνουν αυστηρά και να μην εντυπωσιάζονται.
δ)Trolls: Αν ένα παιχνίδι δεν είναι του γούστου τους, πολύ απλά θα το κράξουν με αναληθή σχόλια προς το ίδιο το game ή τον συντάκτη. Συνήθως είναι αυτοί που βαθμολογούν με 1/10.


Όλα τα sites έχουν αναγνώστες και των τεσσάρων κατηγοριών, απλά για έναν περίεργο λόγο, οι αναγνώστες των κατηγοριών α και β συχνάζουν κυρίως στα game sites, ενώ οι αναγνώστες γ και δ συχνάζουν κυρίως στο Metacritic. Αυτό γίνεται για τον εξής απλούστατο λόγο. Απ' τη μία πλευρά στα game sites οι αναγνώστες "δένονται" με κάποιους συντάκτες και συχνά τους εμπιστεύονται για το πως θα κατανείμουν το μπάτζετ τους. Αυτό τους αναγκάζει να βάζουν βαθμολογίες που είναι αρκετά κοντά με τις βαθμολογίες ενός συντάκτη. Αντίστοιχα όμως, στο Metacritic συχνάζουν όλα τα είδη των gamers. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι θα υπάρχουν μεταξύ τους αντιδράσεις, αλλά και δυσαρέσκειες για τις υψηλές βαθμολογίες των reviewers. Αν για παράδειγμα ένας φανατικός Adventurάς που παίζει μόνο Adventures και διαβάζει το GameBoomers, μπει στο Metacritic και δει χαμηλά User Scores στο Botanicula, είναι επόμενο από αντίδραση να βάλει ένα 10/10 και μετά να μπει αντίστοιχα να "κράξει" είτε κάποιο ανταγωνιστικό game, είτε κάποιον πιο hardcore τίτλο. Οι μάχες μεταξύ αναγνωστών είναι σφοδρές και συχνά το Meracritic γίνεται...κρανίου τόπος, με τις εταιρείες να πληρώνουν την νύφη. Το Diablo III είναι ένα κλασικό παράδειγμα, με το user score να έχει φτάσει στο 4 τις πρώτες ημέρες, λόγω των προβλημάτων με την online σύνδεση στους servers, το skilling system και το πανομοιότυπο gameplay. Οι servers αυξήθηκαν, το Real Money Auction House λειτούργησε, αναμένεται να δούμε κάποια στιγμή το PvP κι έτσι κατόπιν αυτού το user score ανέβηκε στο 6.

Κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει την αγανάκτηση των παικτών που έβαζαν μέχρι και 0/10 στον τίτλο της Blizzard, αλλά απ' την άλλη αυτό εμπεριέχει έως έναν βαθμό και την έννοια της "εκδίκησης". Εννοώ δηλαδή ότι κάθε gamer που σέβεται την τσέπη του θα σκεφτόταν το "Μου έφαγες 50 ευρώ και τώρα δεν με αφήνεις να μπω online και να παίξω". Στην περίπτωση αυτή βέβαια η Blizzard ανταποκρίθηκε εντός 24ώρου. Υπό άλλες συνθήκες, οι περισσότερες εταιρείες θα χρειάζονταν αρκετές ημέρες έως ότου δράσουν. Εδώ λοιπόν το user score λειτούργησε θετικά ώστε η Blizzard να φάει μια δυνατή "σφαλιάρα" και να σηκωθεί αμέσως. Στον αντίποδα, ένα RPG το οποίο έμεινε αλώβητο απ' το user score ήταν το Skyrim, το οποίο παρά τα bugs του έχει στο Metacritic ένα User Score στο 8, που σε σχέση με τις χαμηλές βαθμολογίες που επικρατούν στα user scores θεωρείται πολύ καλό.

Ένα ακόμη κριτήριο για όσους βαθμολογούν είναι τα console exclusives. Για να μπείτε καλύτερα στο νόημα, δείτε το Forza Motorsport 4 στο Xbox 360 με user score 3.9 και το Gran Turismo 5 με user score 7.5. Θα αναρωτηθεί κάποιος "Μα πως γίνεται αυτό; Αφού τα reviews του Forza Motorsport 4 είναι καλύτερα από αυτά του Gran Turismo 5". Μην πάτε μακριά. Η απάντηση είναι απλή. Μπήκαν μέσα οι PS3 fans και "σάρωσαν". Με μια πιο προσεκτική ματιά στα comments του Forza 4 που τείνουν στο μηδέν, θα δείτε σχόλια του στυλ "GT5 is better". Σαφώς και τα δύο racing είναι εξαιρετικά και τα παίζω με την ίδια ευχαρίστηση και για διαφορετικούς λόγους. Αλλά παρότι δεν άνηκα ποτέ σε κανένα στρατόπεδο κονσόλας, πιστεύω απλά ότι το Forza Motorsport 4 είναι λίγο καλύτερο απ' το Gran Turismo 5. Εδώ λοιπόν κάποιος που δεν έχει κονσόλα και θέλει να πάρει μία μόνο και μόνο για τα racing, δεν θα πρέπει να εμπιστευθεί τα user scores. Αντίστοιχες κόντρες με χαμηλά user scores βλέπουμε στο Fifa 12 (7.3) και στο Pro Evolution Soccer 2012 (6.7). 

Users-Reviewers 1-0
Ας μην κρυβόμαστε πίσω απ' το δάχτυλό μας. Η δύναμη των αναγνωστών είναι πολύ μεγάλη. Κάποτε όταν συζητάγατε μεταξύ σας για ένα παιχνίδι λέγατε "Για να δω, πόσο του βάλατε στο review;" Τώρα πια όμως ακολουθεί και μια δεύτερη ερώτηση ("Πόσο έχει user score;") η οποία ενίοτε συνοδεύεται κι από ένα γρήγορο βλέφαρο στα σχόλια του review. Γιατί όμως τα προηγούμενα χρόνια δεν κάνατε εξαρχής αυτή την δεύτερη ερώτηση; Πολύ απλά γιατί υποσυνείδητα είχατε στο μυαλό σας  ς ιδανικό πρότυπο τα reviews των περιοδικών, στα οποία δεν υπήρχε αντίλογος. Όταν όμως με την διάδοση του Internet μπήκαν τα user scores στη ζωή μας η πραγματικότητα άλλαξε. Κι εκεί εσείς πήρατε το πάνω χέρι.

Οι διαδικασίες για την διαμόρφωση ενός user score είναι τελείως δημοκρατικές. Οι ψήφοι είναι πολυάριθμοι κι ο reviewer είναι ένας και μόνος, άρα εκ των προτέρων πολλοί λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τους την γνώμη των χρηστών. Υπάρχουν όμως και πολλοί αναγνώστες που βαθμολογούν ένα review έχοντας παίξει μόνο το demo ή (ακόμα χειρότερα) χωρίς να το έχουν παίξει καν, μόνο και μόνο από αντίδραση. Επιπλέον, η αγάπη ή το μίσος που έχετε για μια εταιρεία μπορεί σαφώς να επηρεάσει ένα user score.

Αυτό που έχω δει να σας πειράζει περισσότερο (και απόλυτα δικαιολογημένα) είναι η έλλειψη αντικειμενικότητας. Οι βαθμολογίες 9-10 αυξάνονται ραγδαία στις μέρες μας, την στιγμή που τα blockbusters που κυκλοφορούν κάθε χρόνο είναι απειροελάχιστα και πολλά εξ αυτών δεν αξίζει καν να βρίσκονται σε αυτή την κλίμακα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα πολλοί αναγνώστες να σκέφτονται "10 του έβαλες; 1 θα του βάλω για να του ρίξω το user score!" Η αγανάκτησή σας λοιπόν θεωρώ ότι είναι απόλυτα δικαιολογημένη, ειδικά αν κάποιες κριτικές έχουν απόκλιση πάνω από έναν ολόκληρο βαθμό απ' ότι τις είχατε φανταστεί. Υπάρχουν πολλά sites, ειδικά του εξωτερικού, στα οποία τα reviews επηρεάζονται άμεσα από μία χορηγία. Αντίστοιχα, κάποιοι publishers είναι μέτοχοι σε game sites ώστε οι τίτλοι τους να δέχονται καλές κριτικές. Τέλος, έχει διαρρεύσει ότι πολλοί developers επιβραβεύονται με bonus στο μισθό τους, όχι μόνο από τις πωλήσεις αλλά και από τα scores του Metacritic! Αυτό είναι επόμενο να δημιουργεί μια αντίδραση σε πολλούς αναγνώστες, οι οποίοι αποζητούν αμερόληπτα μέσα και όχι κάποια στα οποία κρύβονται συμφέροντα. Είναι κάτι ανάλογο με τους μεγαλοδημοσιογράφους της πολιτικής, οι οποίοι παίρνουν "γραμμή" απ' τους μεγαλοκαναλάρχες για να ακολουθήσουν μια συγκεκριμένη πολιτική κατεύθυνση.

Οφείλω να ομολογήσω ότι η αντικειμενικότητα στον χώρο του gaming δεν ήταν ποτέ στα πάνω της. Το πιο λαμπρό παράδειγμα σε αυτή την υπόθεση είναι το Gamespot, το οποίο παρότι είναι πιο αντικειμενικό και αυστηρό απ' το IGN, κατάφερε να χάσει την πρώτη θέση στην αγορά και μάλιστα με διαφορά. Μπορεί το IGN να γράφει μονίμως ελαστικές κριτικές, καθώς και ένα σωρό ανακρίβειες (ποιος ξεχνάει άλλωστε την υποτιθέμενη "κυκλοφορία του PS Vita τον Οκτώβριο του 2011" ή το ότι "το Gran Turismo 5 δεν έχει damage model") όμως πήρε την πρωτιά κυρίως για δύο λόγους. Πρώτον γιατί το νέο layout του Gamespot αποδείχθηκε δύσχρηστο και καταστροφικό (άσε που το μαύρο φόντο στα sites πάντοτε μου ξίνιζε) και δεύτερον γιατί το Gamespot αποφάσισε να γίνει αυστηρό, σε βαθμό θα μπορούσαμε να πούμε...μαστιγώματος προς την Nintendo. Οι Nintendo fans ξενέρωσαν με ορισμένες χαμηλές βαθμολογίες σε reviews του Wii κι έτσι η κονσόλα των 100 εκατομμυρίων πωλήσεων βρήκε καταφύγιο στο -κατά τα άλλα πολύ πιο ελαστικό- IGN. Κάπου εδώ γίναμε μάρτυρες ενός περίεργου φαινομένου. Μήπως τελικά παρότι τα user scores είναι χαμηλότερα από τα reviews, θέλετε κατά βάθος να βλέπετε πιο ελαστικές κριτικές; Στο GameWorld πάντως ακολουθούμε μια γραμμή την οποία κάποιοι την θεωρούν "αυστηρή", εμείς απ' την πλευρά μας την χαρακτηρίζουμε ως "αντικειμενική". Κι αν κρίνουμε από τα σχόλιά σας, η ανταπόκριση είναι μονίμως θετική, οπότε θα συνεχίσουμε στο ίδιο μοτίβο.

Όσο για την χρήση των user scores και των comments, ζούμε στην εποχή της απόλυτης δημοκρατίας, οπότε σκεφτείτε πολύ καλά σε ποια games θα δώσετε την ψήφο σας και ποια θα είναι αυτή. Γιατί αν κρίνουμε από τα χθεσινά...στην πολιτική τα έχουμε ισοπεδώσει όλα. Τουλάχιστον ας μας μείνουν τα games βρε αδερφέ. Πάνω απ' όλα να θυμάστε ότι η άποψή σας μετράει και πλέον η βιομηχανία του gaming την λαμβάνει πολύ σοβαρά υπόψη της. Ορισμένες φορές πολύ περισσότερο από τους reviewers, τους οποίους άλλωστε ελέγχει ευκολότερα!